Jak smakuje cykoria i do czego ją wykorzystać?
Cykoria ma wyraźnie gorzki, lekko ziołowy smak, ale ta gorycz jest jej naturalną cechą, a nie wadą. Można ją łatwo złagodzić, łącząc liście z jabłkiem, cytryną, orzechami lub serem. Trzeba też odróżnić surową cykorię sałatkową od prażonego korzenia, z którego powstaje bezkofeinowy napój o ziemistym i karmelowym aromacie.
Jak smakuje cykoria?
Surowa cykoria sałatkowa jest chrupiąca, świeża i zdecydowanie gorzka. Jej smak przypomina nieco połączenie delikatnych liści sałatowych z ziołową, lekko korzenną nutą. Gorycz jest silniejsza w zewnętrznych częściach główki, natomiast jasne, wewnętrzne liście zwykle smakują łagodniej.
Nie trzeba traktować jej jak warzywa, które powinno smakować neutralnie. Cykoria dobrze komponuje się ze składnikami słodkimi, tłustymi i kwaśnymi. Dzięki temu może nadać sałatce wyrazistość, a po obróbce cieplnej staje się łagodniejsza i bardziej miękka.
Dlaczego cykoria jest gorzka?
Na smak cykorii wpływa między innymi inulina, czyli rozpuszczalny w wodzie polisacharyd należący do fruktanów. Za poziom odczuwanej goryczy odpowiada także sposób uprawy. Dostęp do światła sprzyja powstawaniu bardziej gorzkiego profilu smakowego, dlatego cykorię sałatkową uprawia się bez światła. Jasne główki zachowują wtedy delikatniejszy smak i zwartą strukturę.
Podczas zakupów wybieraj główki ciasno zwinięte, jasne, kremowe lub białe, z żółtawymi końcówkami liści. Zielone fragmenty zwykle oznaczają większą ekspozycję na światło i ostrzejszą gorycz. Świeża cykoria powinna być jędrna, bez zwiędniętych, mokrych ani uszkodzonych liści.
Im jaśniejsza i bardziej zwarta główka, tym większa szansa, że cykoria będzie łagodniejsza w smaku.
Jak przygotować cykorię, aby złagodzić gorycz?
Najprostszy sposób polega na usunięciu głąba, czyli twardej, stożkowatej części u nasady główki. To właśnie tam gorycz może być najbardziej skoncentrowana. Smak można też zrównoważyć dodatkami, które wprowadzają inne bodźce smakowe:
- Słodkie składniki – jabłko, gruszka, winogrona, suszone owoce lub niewielka ilość miodu.
- Tłuszcz i kremowość – oliwa, awokado, jogurt, śmietana, sery pleśniowe, feta albo orzechy.
- Kwasowość – sok z cytryny, ocet winny lub delikatny winegret.
- Obróbka cieplna – pieczenie, duszenie lub grillowanie, które zmniejsza chrupkość i łagodzi odbiór goryczy.
Do sałatki cykorię przygotujesz w kilku prostych krokach:
- Umyj główkę pod chłodną, bieżącą wodą.
- Usuń zwiędnięte lub uszkodzone zewnętrzne liście.
- Odetnij dolną część i wykrój głąb ostrym nożem.
- Podziel cykorię na liście albo pokrój ją w cienkie paski.
- Połącz ją z jabłkiem, sokiem z cytryny, oliwą i orzechami.
Liście mogą też służyć jako małe „łódeczki” do nadzienia. Dobrze pasują do nich kasze, warzywa, sery, kurczak oraz pasta z roślin strączkowych. Jeśli cykoria ma trafić na patelnię lub do piekarnika, można przekroić ją wzdłuż, posmarować oliwą i krótko podgrzać. Wysoka temperatura zmiękcza liście i nadaje im łagodniejszy, lekko słodkawy charakter.
Cykoria sałatkowa a kawa z cykorii – czym się różnią?
Nazwa „cykoria” odnosi się do różnych zastosowań rośliny. W sklepie z warzywami znajdziesz przede wszystkim cykorię sałatkową, czyli jasne liście przeznaczone do jedzenia na surowo lub po ugotowaniu. Kawa z cykorii powstaje natomiast z wysuszonego i prażonego korzenia.
| Cecha | Cykoria sałatkowa | Kawa z cykorii |
|---|---|---|
| Forma | Świeża, zwarta główka z liśćmi | Prażony i mielony korzeń albo proszek instant |
| Smak | Chrupiący, świeży, wyraźnie gorzki i lekko ziołowy | Ziemisty, palony, gorzko-słodki, z nutami karmelu i orzechów |
| Zastosowanie | Sałatki, dania na ciepło, nadziewane liście | Napój przygotowywany podobnie jak kawa |
| Zawartość kofeiny | Naturalnie nie zawiera kofeiny | Czysty napar z cykorii nie zawiera kofeiny, ale mieszanka z kawą już może ją zawierać |
Czysta kawa z cykorii nie smakuje identycznie jak kawa z ziaren kawowca. Jest ciemniejsza, bardziej ziemista i pozbawiona typowej kawowej kwasowości. Prażenie wydobywa z korzenia aromaty przypominające karmel, drewno i orzechy. Jeśli napar wydaje się zbyt intensywny, można użyć mniejszej ilości produktu, skrócić czas parzenia albo dodać ciepłe mleko.
Przy zakupie napoju sprawdź skład na opakowaniu. Produkt określany jako kawa z cykorii może być czystym naparem z korzenia albo mieszanką cykorii i kawy. Tylko pierwsza wersja jest naturalnie bezkofeinowa.
Do czego wykorzystać cykorię?
Świeże liście można dodawać do sałatek z jabłkiem, gruszką, cytrusami, serem i orzechami. Cykoria dobrze sprawdza się także jako składnik kanapek, warzywnych misek i przekąsek z nadzieniem. Po podgrzaniu można ją dusić, zapiekać lub grillować, łącząc z oliwą, czosnkiem, serem albo delikatnym sosem.
Korzeń ma inne zastosowanie. Po wysuszeniu i prażeniu służy do przygotowania napoju przypominającego kawę. Jest także źródłem inuliny, która należy do błonnika pokarmowego. To jednak właściwość korzenia i produktów z niego wytwarzanych, a nie powód, by przypisywać każdej potrawie z cykorii działanie lecznicze.
Czy warto spróbować cykorii?
Tak, szczególnie jeśli lubisz wyraziste smaki i chcesz urozmaicić sałatki. Zacznij od jasnej, zwartej główki, usuń głąb i połącz liście z jabłkiem, cytryną oraz orzechami. Taki zestaw pokazuje, że gorycz cykorii może budować smak potrawy, zamiast go dominować. Jeśli interesuje Cię napój bez kofeiny, wybierz prażony korzeń, pamiętając, że kawa z cykorii i świeże warzywo to dwa różne produkty.
